چطور دانشگاه مناسب در آلمان پیدا کنیم؟ از سرچ تا ساخت لیست اپلای

وقتی تصمیم می‌گیرید برای تحصیل در آلمان اقدام کنید، پیدا کردن چند اسم دانشگاه کار سختی نیست.

کافی است چند دقیقه جست‌وجو کنید تا با نام دانشگاه‌های معروف برلین، مونیخ، آخن، هامبورگ و ده‌ها شهر دیگر روبه‌رو شوید.

مشکل اصلی از جایی شروع می‌شود که بخواهید بفهمید:

کدام رشته و کدام دانشگاه واقعاً با شرایط شما هماهنگ است؟

ممکن است دانشگاهی اعتبار بالایی داشته باشد، اما رشته مورد نظر شما را ارائه نکند.

ممکن است رشته‌ای بسیار جذاب پیدا کنید، اما سابقه کارشناسی یا واحدهای درسی شما با شرایط ورود آن هماهنگ نباشد.

گاهی هم از نظر علمی شرایط خوبی دارید، اما مهلت درخواست متقاضیان بین‌المللی گذشته یا روش اپلای با چیزی که تصور می‌کردید متفاوت است.

به همین دلیل انتخاب دانشگاه در آلمان بهتر است از «اسم دانشگاه» شروع نشود؛ باید از رشته مناسب و تناسب آن با پرونده شما شروع شود.

در این راهنما قدم‌به‌قدم بررسی می‌کنیم چطور رشته‌های مناسب را پیدا کنید، شرایط هر گزینه را از منبع رسمی بخوانید، دانشگاه‌ها را با یکدیگر مقایسه کنید و در نهایت یک فهرست منطقی برای اپلای بسازید.

اگر هنوز تصویر کاملی از پذیرش، ویزا، تمکن مالی و زندگی دانشجویی ندارید، ابتدا راهنمای مهاجرت تحصیلی به آلمان را بخوانید.

اول رشته را پیدا کنیم یا دانشگاه را؟

یکی از اشتباه‌های رایج این است که ابتدا فهرستی از «بهترین دانشگاه‌های آلمان» بسازید و بعد فقط میان رشته‌های همان دانشگاه‌ها جست‌وجو کنید.

این روش می‌تواند باعث شود بسیاری از گزینه‌های مناسب‌تر را اصلاً نبینید.

فرض کنید کارشناسی مهندسی مکانیک دارید و برای کارشناسی ارشد به رباتیک علاقه‌مند هستید.

اگر فقط عبارت «بهترین دانشگاه‌های مهندسی مکانیک آلمان» را جست‌وجو کنید، ممکن است رشته‌هایی با عنوان‌های زیر را از دست بدهید:

• Robotics
• Mechatronics
• Automation
• Autonomous Systems
• Computational Engineering
• Control Engineering

در حالی که محتوای بعضی از این دوره‌ها ممکن است بسیار بیشتر از یک Master عمومی مهندسی مکانیک با هدف شما هماهنگ باشد.

قبل از جست‌وجوی دانشگاه چه چیزهایی را مشخص کنیم؟

قبل از باز کردن پایگاه‌های دانشگاهی، یک پروفایل ساده برای جست‌وجوی خودتان بسازید.

این مرحله ساده باعث می‌شود جست‌وجوی شما از همان ابتدا هدفمندتر شود.

اگر هنوز درباره انتخاب دوره آلمانی یا انگلیسی تصمیم نگرفته‌اید: تحصیل به زبان آلمانی یا انگلیسی در آلمان را بخوانید.

از کجا رشته‌های دانشگاه‌های آلمان را پیدا کنیم؟

برای جست‌وجوی اولیه بهتر است سراغ پایگاه‌های رسمی و ساختاریافته بروید، نه فهرست‌های تصادفی وبلاگ‌ها.

سه ابزار مهم عبارت‌اند از:

• DAAD Degree Programme Search برای جست‌وجوی گسترده رشته‌های دانشگاه‌های آلمان
• DAAD International Programmes برای پیدا کردن بسیاری از دوره‌های بین‌المللی و معمولاً انگلیسی‌زبان
• Hochschulkompass متعلق به German Rectors' Conference یا HRK
• My GUIDE برای جست‌وجوی رشته و بررسی اولیه شرایط ورود متقاضیان بین‌المللی

یک نکته مهم درباره DAAD و Hochschulkompass

جست‌وجوی عمومی رشته‌ها در DAAD از داده‌های Hochschulkompass استفاده می‌کند.

بنابراین این دو را نباید دو پایگاه کاملاً مستقل با اطلاعات متفاوت تصور کنید.

تفاوت بیشتر در شیوه نمایش، فیلترها و ابزارهای جانبی آن‌هاست.

در Hochschulkompass اطلاعات رشته‌ها توسط خود مؤسسات آموزش عالی ثبت و به‌روزرسانی می‌شوند و دانشگاه‌های موجود در آن باید دولتی یا مورد تأیید دولت باشند.

چطور از DAAD برای پیدا کردن رشته استفاده کنیم؟

جست‌وجوی عمومی رشته‌ها در DAAD امکان فیلتر براساس مواردی مانند:

• مقطع
• رشته و حوزه تخصصی
• نوع دانشگاه
• شهر
• زبان تدریس
• ترم شروع
• نوع پذیرش
• شیوه تحصیل
• و بعضی اطلاعات مربوط به Deadline

را فراهم می‌کند.

حتی برای بعضی نتایج می‌توانید مهلت مربوط به متقاضیان آلمانی، اتحادیه اروپا و خارج از اتحادیه اروپا را جدا ببینید.

بااین‌حال اگر DAAD تاریخی نمایش داد، باز هم صفحه دانشگاه را قبل از تصمیم نهایی بررسی کنید.

فقط یک کلیدواژه جست‌وجو نکنید

فرض کنید شرایط شما این است:

• کارشناسی مهندسی مکانیک
• هدف: کارشناسی ارشد
• زبان: انگلیسی
• ترم شروع: زمستان
• علاقه: رباتیک و مکاترونیک

فقط عبارت Mechanical Engineering را جست‌وجو نکنید.

عبارت‌های نزدیک مثل:

• Robotics
• Mechatronics
• Automation
• Control
• Autonomous Systems

را نیز جداگانه بررسی کنید.

در مرحله اول چه اطلاعاتی را ذخیره کنیم؟

• نام دانشگاه
• نام دقیق رشته
• مقطع
• زبان
• شهر
• ترم شروع
• لینک صفحه رسمی رشته

در این مرحله هنوز لازم نیست تصمیم بگیرید که حتماً اپلای خواهید کرد.

اول یک فهرست اولیه بسازید؛ مرحله بعد بررسی دقیق شرایط است.

Hochschulkompass چه کمکی می‌کند؟

یکی از مزیت‌های Hochschulkompass این است که می‌توانید علاوه بر رشته و مقطع، شیوه پذیرش را هم بررسی کنید.

ممکن است با حالت‌هایی مثل این روبه‌رو شوید:

• بدون محدودیت ظرفیت پذیرش
• محدودیت پذیرش محلی
• محدودیت پذیرش سراسری
• فرایند انتخاب یا آزمون صلاحیت

این اطلاعات کمک می‌کنند ساختار کلی پذیرش رشته را بهتر بفهمید.

My GUIDE چه کاربردی دارد؟

My GUIDE یکی دیگر از ابزارهای DAAD است که بیشتر برای متقاضیان بین‌المللی طراحی شده است.

این ابزار می‌تواند در دو مرحله به شما کمک کند:

• پیدا کردن رشته‌های متناسب با علایق و سابقه تحصیلی
• بررسی اولیه اینکه مدرک شما چه نوع دسترسی‌ای به دانشگاه آلمان ایجاد می‌کند

این ابزار به‌خصوص برای کسی که هنوز نمی‌داند از کجا جست‌وجو را شروع کند مفید است.

اما نتیجه آن هم جای تصمیم نهایی دانشگاه را نمی‌گیرد.

پس می‌توانید از My GUIDE برای محدود کردن گزینه‌ها استفاده کنید و سپس شرایط را در سایت دانشگاه بررسی کنید.

چرا صفحه رسمی رشته از همه مهم‌تر است؟

فرض کنید رشته‌ای را در DAAD یا Hochschulkompass پیدا کرده‌اید.

قدم بعدی باید باز کردن صفحه رسمی همان رشته در سایت دانشگاه باشد.

دنبال بخش‌هایی با عنوان‌های مشابه این موارد بگردید:

• Admission Requirements
• Entry Requirements
• Application
• International Applicants
• Language Requirements
• Application Deadline
• Programme Structure
• Module Handbook
• Fees and Contributions

دو رشته در یک دانشگاه می‌توانند شرایط پذیرش کاملاً متفاوتی داشته باشند.

به همین دلیل جمله‌ای مثل:

«دانشگاه X آیلتس ۶.۵ می‌خواهد.»

معمولاً بیش از حد کلی است.

سؤال دقیق‌تر این است:

«رشته X در دانشگاه Y برای متقاضی با شرایط من چه مدرک زبانی و چه نمره‌ای می‌خواهد؟»

شرایط پذیرش هر رشته را چطور بررسی کنیم؟

اگر برای Master اقدام می‌کنید: راهنمای کارشناسی ارشد در آلمان را هم در کنار این مقاله ببینید.

اسم رشته قبلی کافی نیست؛ واحدهای تخصصی را هم بررسی کنید

دو نفر ممکن است هر دو مدرک «مهندسی مکانیک» داشته باشند، اما دروس و تعداد واحدهای آن‌ها کاملاً یکسان نباشد.

یک Master ممکن است سابقه مشخصی در حوزه‌هایی مثل این‌ها بخواهد:

• ریاضیات
• برنامه‌نویسی
• آمار
• مکانیک
• ترمودینامیک
• کنترل

پس نزدیک بودن اسم Bachelor و Master به‌تنهایی به معنی داشتن شرایط ورود نیست.

روش عملی بررسی

1. شرایط رسمی رشته را باز کنید.
2. واحدها و حوزه‌های درسی مورد نیاز را استخراج کنید.
3. ریز نمرات خود را کنار آن قرار دهید.
4. درس‌های مرتبط را مشخص کنید.
5. موارد مبهم را در ستون یادداشت فهرست دانشگاه‌ها ثبت کنید.

معدل چقدر در انتخاب دانشگاه مهم است؟

یکی از پرسش‌های رایج این است:

«با معدل ۱۵ کجا می‌توانم پذیرش بگیرم؟»

اما فقط با یک عدد نمی‌توان فهرست دانشگاه ساخت.

ممکن است یک رشته:

• حداقل معدل مشخص داشته باشد.
• علاوه بر معدل، واحدهای تخصصی را بررسی کند.
• فرایند انتخاب جداگانه داشته باشد.
• یا میان تمام متقاضیان واجد شرایط رقابت ایجاد کند.

از طرف دیگر، رسیدن دقیق به Minimum Requirement به معنی پذیرش قطعی نیست.

برای بررسی مفصل: معدل لازم برای تحصیل در آلمان را مطالعه کنید.

زبان رشته را چطور بررسی کنیم؟

اگر دوره انگلیسی است، بررسی کنید:

• IELTS پذیرفته می‌شود یا نه.
• TOEFL پذیرفته می‌شود یا نه.
• حداقل نمره کل چقدر است.
• آیا برای بخش‌های مختلف آزمون حداقل جداگانه‌ای وجود دارد.
• آیا مدرک دیگری مثل Cambridge پذیرفته می‌شود.
• آیا تحصیل قبلی به زبان انگلیسی را قبول می‌کنند یا نه.

برای دوره آلمانی‌زبان نیز باید دقیقاً مدرک و سطح مورد قبول همان رشته را بررسی کنید.

دو رشته در یک دانشگاه الزاماً شرایط زبان یکسانی ندارند.

برای مقایسه مسیرها: تحصیل به زبان آلمانی یا انگلیسی در آلمان را بخوانید.

Deadline را از روی یک تاریخ عمومی حدس نزنید

ددلاین می‌تواند براساس موارد زیر تغییر کند:

• کارشناسی یا کارشناسی ارشد
• ترم زمستان یا تابستان
• تابعیت متقاضی
• محل دریافت مدرک قبلی
• Studienkolleg
• نوع پذیرش
• uni-assist
• VPD

بهترین کار این است که همان لحظه‌ای که یک رشته را وارد فهرست اولیه می‌کنید، Deadline آن را هم ثبت کنید.

برای برنامه‌ریزی دقیق: ددلاین دانشگاه‌های آلمان را ببینید.

اپلای مستقیم، uni-assist یا VPD؟

ممکن است با یکی از این حالت‌ها روبه‌رو شوید:

• درخواست مستقیم در سامانه دانشگاه
• درخواست کامل از طریق uni-assist
• دریافت VPD از uni-assist و سپس اپلای مستقیم دانشگاه
• فرایند جداگانه برای متقاضیانی که مدرک خارجی دارند

این اطلاعات را در یک ستون جدا ذخیره کنید.

اگر رشته مورد نظر از uni-assist یا VPD استفاده می‌کند: راهنمای کامل uni-assist و VPD را مطالعه کنید.

برای آماده کردن فایل‌ها نیز: مدارک لازم برای اپلای دانشگاه آلمان را ببینید.

محدودیت پذیرش و NC را چطور در نظر بگیریم؟

در Hochschulkompass ممکن است رشته را در یکی از حالت‌های مختلف پذیرش ببینید.

بدون محدودیت ظرفیت

یعنی معمولاً تعداد صندلی‌ها به شکل NC محدود نشده است.

اما همچنان باید تمام شرایط ورود و ثبت‌نام رشته را داشته باشید.

محدودیت پذیرش محلی

در این حالت ظرفیت رشته در همان دانشگاه محدود است و اگر تعداد متقاضیان بیشتر از ظرفیت باشد، فرایند انتخاب انجام می‌شود.

NC گذشته را نباید Cut-off ثابت آینده تصور کنید؛ چون مقدار آن براساس رقابت همان دوره پذیرش شکل می‌گیرد.

فرایند انتخاب یا آزمون صلاحیت

بعضی رشته‌ها علاوه بر مدارک معمول، آزمون، مصاحبه، Portfolio یا فرایند ارزیابی دیگری دارند.

Ranking دانشگاه چقدر اهمیت دارد؟

دیدن Ranking اشکالی ندارد.

مشکل از جایی شروع می‌شود که Ranking تنها معیار تصمیم باشد.

در چنین شرایطی انتخاب گزینه A فقط به دلیل نام دانشگاه الزاماً انتخاب منطقی‌تری نیست.

علاوه بر Ranking، موارد زیر را ببینید:

• محتوای درسی
• گرایش‌ها
• حوزه‌های پژوهشی
• آزمایشگاه‌ها
• ارتباط با صنعت
• فرصت پروژه و کارآموزی
• بازار کار مرتبط در منطقه

اگر Ranking برایتان مهم است، رتبه‌بندی تخصصی رشته می‌تواند از رتبه کلی دانشگاه اطلاعات مفیدتری بدهد؛ اما باز هم نباید جای بررسی شرایط علمی و محتوای دوره را بگیرد.

هزینه و شهر دانشگاه را هم وارد تصمیم کنید

گاهی متقاضی تمام تمرکزش را روی پذیرش می‌گذارد و بعد از دریافت Admission تازه متوجه می‌شود شهر مقصد از نظر مالی انتخاب سختی است.

برای هر گزینه حداقل این موارد را ثبت کنید:

• شهریه احتمالی
• Semester Contribution
• هزینه تقریبی زندگی
• شرایط مسکن
• امکان خوابگاه
• اندازه شهر
• فرصت کار دانشجویی
• وجود شرکت‌ها و صنایع مرتبط با رشته

برای برآورد مالی: هزینه زندگی دانشجویی در آلمان را ببینید.

برای مقایسه نوع مالکیت دانشگاه نیز: دانشگاه دولتی یا خصوصی در آلمان را مطالعه کنید.

یک جدول اصلی برای انتخاب دانشگاه بسازید

بعد از بررسی چند رشته، اسم‌ها، ددلاین‌ها و شروط خیلی زود با هم قاطی می‌شوند.

به‌جای اینکه اطلاعات در Bookmark، پیام‌رسان، Notes و فایل‌های پراکنده باشند، یک جدول اصلی بسازید.

دانشگاه‌ها را به رقابتی، متناسب و کم‌ریسک‌تر تقسیم کنید

رقابتی

رشته‌هایی که شروط رسمی آن‌ها را دارید، اما شرایط شما به حداقل‌ها نزدیک‌تر است یا فرایند پذیرش رقابتی‌تر به نظر می‌رسد.

متناسب

رشته‌هایی که مدرک قبلی، معدل، واحدهای درسی، زبان و سایر شرایط شما تطابق خوبی با الزامات اعلام‌شده دارند.

کم‌ریسک‌تر از نظر شروط ورود

رشته‌هایی که فاصله بیشتری از حداقل شروط اعلام‌شده دارید و از نظر مدارک و شرایط علمی با ابهام کمتری روبه‌رو هستید.

این دسته‌بندی باید براساس اطلاعات رسمی باشد، نه صرفاً شهرت دانشگاه.

برای چند دانشگاه در آلمان اپلای کنیم؟

اپلای برای بیست رشته الزاماً بهتر از هشت یا ده درخواست هدفمند نیست.

قبل از اضافه کردن هر گزینه به فهرست نهایی، این سؤال‌ها را جواب دهید:

1. آیا شرایط علمی اولیه این رشته را دارم؟
2. آیا واحدهای تخصصی مورد نیاز را بررسی کرده‌ام؟
3. آیا Deadline آن را می‌رسم؟
4. آیا می‌توانم مدارک مورد نیازش را آماده کنم؟
5. آیا هزینه اپلای و تحصیل برایم منطقی است؟
6. اگر از این دانشگاه پذیرش بگیرم واقعاً حاضر هستم آنجا تحصیل کنم؟

اگر پاسخ سؤال آخر «نه» است، احتمالاً این گزینه فقط برای بالا بردن تعداد Applicationها وارد فهرست شده است.

اگر برای Bachelor دنبال دانشگاه هستیم چه فرقی دارد؟

برای Bachelor فقط پیدا کردن رشته مناسب کافی نیست.

ابتدا باید مشخص کنید مدرک مدرسه و سوابق تحصیلی شما در سیستم آلمان چه نوع دسترسی‌ای به دانشگاه ایجاد می‌کنند.

ممکن است:

• ورود مستقیم داشته باشید.
• فقط برای حوزه‌های مشخص امکان ورود داشته باشید.
• Studienkolleg لازم باشد.

برای مسیر کارشناسی: تحصیل کارشناسی در آلمان را مطالعه کنید.

اگر Studienkolleg برای شما مطرح است: راهنمای Studienkolleg آلمان را ببینید.

اشتباهات رایج در انتخاب دانشگاه آلمان

• شروع جست‌وجو فقط از Ranking دانشگاه‌ها
• انتخاب دانشگاه قبل از پیدا کردن رشته مناسب
• بررسی شرایط دانشگاه به‌جای شرایط همان رشته
• اعتماد به وبلاگ، شبکه اجتماعی یا اطلاعات قدیمی به‌عنوان منبع نهایی
• ندیدن واحدهای تخصصی مورد نیاز در Master
• فرض اینکه شباهت اسم رشته‌ها به معنی داشتن شرایط ورود است
• اشتباه گرفتن Minimum Requirement با پذیرش قطعی
• ندیدن Deadline مخصوص متقاضیان بین‌المللی
• چک نکردن روش اپلای
• شروع دیرهنگام فرایند VPD
• اپلای فقط برای دانشگاه‌های بسیار معروف
• نادیده گرفتن دانشگاه‌های شهرهای کوچک‌تر
• بی‌توجهی به هزینه شهر و وضعیت مسکن
• اشتباه گرفتن دانشگاه دولتی/خصوصی با Universität/Hochschule
• ندیدن تفاوت دوره آلمانی و انگلیسی از نظر مدرک زبان
• ساختن فهرستی بزرگ بدون اولویت‌بندی
• نداشتن لینک رسمی و تاریخ آخرین بررسی برای هر رشته

کوییز؛ فهرست دانشگاه‌های شما چقدر آماده است؟

چک‌لیست نهایی انتخاب دانشگاه در آلمان

جمع‌بندی؛ دانشگاه مناسب الزاماً معروف‌ترین دانشگاه نیست

یک فهرست خوب برای اپلای با جست‌وجوی «بهترین دانشگاه‌های آلمان» ساخته نمی‌شود.

باید هر رشته را از چند زاویه هم‌زمان بررسی کنید:

• ارتباط با رشته و سابقه تحصیلی شما
• واحدهای تخصصی مورد نیاز
• معدل و شرایط علمی
• زبان
• ددلاین
• روش اپلای
• محتوای واقعی دوره
• نوع دانشگاه
• شهریه و هزینه‌های دانشگاه
• شهر و هزینه زندگی

DAAD، Hochschulkompass و My GUIDE ابزارهای بسیار خوبی برای پیدا کردن گزینه‌ها هستند؛ اما تصمیم نهایی را براساس صفحه رسمی همان رشته بگیرید.

بعد تمام گزینه‌ها را در یک جدول واحد قرار دهید و از نظر تطابق با شرایط خودتان به سه گروه:

• رقابتی
• متناسب
• کم‌ریسک‌تر از نظر شروط ورودی

تقسیم کنید.

با این روش انتخاب دانشگاه از یک تصمیم براساس اسم و شهرت، به یک فرایند قابل بررسی و قابل مدیریت تبدیل می‌شود.

اگر هنوز درباره معدل مطمئن نیستید: معدل لازم برای تحصیل در آلمان را ببینید.

برای Deadlineها: ددلاین دانشگاه‌های آلمان را مطالعه کنید.

برای آماده‌سازی پرونده: مدارک لازم برای اپلای دانشگاه آلمان را بخوانید.

و اگر دانشگاه از uni-assist یا VPD استفاده می‌کند: راهنمای uni-assist و VPD را ببینید.

سؤالات متداول درباره پیدا کردن دانشگاه مناسب در آلمان