ECTS و Required Credits برای ارشد آلمان؛ از کجا بفهمیم واحدهایمان کافی است؟

ممکن است معدل خوبی داشته باشید، مدرک زبانتان آماده باشد و حتی رشته کارشناسی شما هم از نظر اسم کاملاً به Master مورد نظر نزدیک باشد؛ اما باز هم دانشگاه آلمان درخواستتان را رد کند.

یکی از دلایل مهم این اتفاق می‌تواند چیزی باشد که بسیاری از متقاضیان در شروع اپلای به آن توجه نمی‌کنند:

Required Credits یا واحدهای تخصصی مورد نیاز.

مثلاً یک Master ممکن است بنویسد متقاضی باید در دوره کارشناسی حداقل:

• ۲۰ ECTS ریاضیات
• ۱۵ ECTS برنامه‌نویسی
• ۱۰ ECTS آمار
• یا ۳۰ ECTS در حوزه مهندسی مشخصی

گذرانده باشد.

در چنین شرایطی فقط اینکه مدرک شما «مهندسی مکانیک»، «کامپیوتر» یا «مدیریت» است کافی نیست.

دانشگاه می‌خواهد بداند:

واقعاً چه چیزهایی خوانده‌اید، در چه حجمی خوانده‌اید و محتوای آن درس‌ها چقدر با پیش‌نیازهای Master مقصد هماهنگ است.

برای متقاضی ایرانی اینجا یک سؤال مهم‌تر هم ایجاد می‌شود:

«یک واحد دانشگاه ایران چند ECTS می‌شود؟»

پاسخ کوتاه این است:

فرمول سراسری و ثابتی مثل «هر واحد ایران = ۱.۵ یا ۲ ECTS» وجود ندارد که بتوان برای همه دانشگاه‌های آلمان از آن استفاده کرد.

دانشگاه مقصد می‌تواند حجم تحصیل، محتوای درس، سطح علمی، تعداد ساعات و شایستگی‌های کسب‌شده را بررسی کند و تصمیم بگیرد درس‌های شما تا چه اندازه با شرط خودش قابل مقایسه‌اند.

در این راهنما یاد می‌گیریم ECTS چیست، Required Credits دقیقاً چه معنی دارد، چطور شرط یک Master را بخوانیم و قبل از پرداخت هزینه اپلای، ریزنمرات خودمان را با آن مقایسه کنیم.

اگر هنوز در مرحله پیدا کردن رشته هستید، ابتدا راهنمای پیدا کردن دانشگاه مناسب در آلمان را بخوانید.

ECTS چیست؟

ECTS مخفف:

European Credit Transfer and Accumulation System

است.

این سیستم برای قابل‌فهم‌تر شدن حجم تحصیل و انتقال و شناسایی واحدهای دانشگاهی در سیستم آموزش عالی اروپا استفاده می‌شود.

در ECTS، واحد فقط براساس تعداد ساعت حضور در کلاس تعریف نمی‌شود.

حجم کار دانشجو می‌تواند شامل مواردی مثل:

• کلاس و Lecture
• سمینار
• تمرین
• کار آزمایشگاهی
• پروژه
• کارآموزی
• مطالعه شخصی
• آماده‌سازی برای امتحان
• پایان‌نامه

باشد.

به همین دلیل ECTS را نباید فقط با «ساعت کلاس» مقایسه کرد.

یک ECTS چند ساعت است؟

طبق راهنمای ECTS، در بیشتر موارد یک سال تحصیلی تمام‌وقت حدود:

۱۵۰۰ تا ۱۸۰۰ ساعت کار دانشجو

در نظر گرفته می‌شود.

در نتیجه هر ECTS معمولاً حدود:

۲۵ تا ۳۰ ساعت حجم کار

را نمایندگی می‌کند.

هر سال تحصیل چند ECTS دارد؟

در چارچوب ECTS:

۶۰ ECTS معمولاً معادل حجم کار یک سال تحصیلی تمام‌وقت است.

به همین دلیل معمولاً:

اما این اعداد درباره ساختار خود دوره‌های اروپایی هستند.

از آن‌ها نمی‌توان نتیجه گرفت که مثلاً چون کارشناسی ایران چهار سال است، حتماً باید بدون بررسی برابر ۲۴۰ ECTS در نظر گرفته شود.

Required Credits یعنی چه؟

Required Credits یعنی دانشگاه برای ورود به یک Master انتظار دارد در دوره قبلی شما حجم مشخصی از آموزش در حوزه‌های مشخص وجود داشته باشد.

مثلاً یک Master در Data Science ممکن است بخواهد سابقه کافی در:

• ریاضیات
• آمار
• برنامه‌نویسی
• الگوریتم

داشته باشید.

یک Master مهندسی مکانیک ممکن است روی:

• ریاضی مهندسی
• مکانیک
• ترمودینامیک
• طراحی
• کنترل

تمرکز کند.

و یک رشته Business ممکن است سابقه مشخصی در:

• اقتصاد
• مدیریت
• آمار
• روش‌های کمی

بخواهد.

پس Required Credits در واقع راهی است که دانشگاه با آن بررسی می‌کند:

آیا پایه علمی لازم برای شروع این Master را دارید یا نه؟

چرا Required Credits برای پذیرش Master مهم است؟

فرض کنید دو متقاضی هر دو مدرک:

B.Sc. Mechanical Engineering

دارند.

اما نفر اول در کارشناسی چند درس کنترل، برنامه‌نویسی و مکاترونیک گذرانده و نفر دوم بیشتر روی طراحی و ساخت تمرکز داشته است.

اگر هر دو برای Master رباتیک اقدام کنند، دانشگاه ممکن است سابقه علمی این دو نفر را یکسان ارزیابی نکند.

این دقیقاً همان جایی است که:

• Transcript
• Module Description
• Required Credits

اهمیت پیدا می‌کنند.

برای شناخت کلی شرایط این مقطع: راهنمای کارشناسی ارشد در آلمان را هم بخوانید.

هر واحد دانشگاه ایران چند ECTS است؟

این یکی از پرتکرارترین سؤال‌های متقاضیان ایرانی است.

و جواب مهم آن این است:

برای تمام دانشگاه‌های آلمان یک ضریب تبدیل ثابت و رسمی وجود ندارد.

یعنی نباید بدون بررسی دانشگاه بگویید:

• هر واحد ایران = ۱.۵ ECTS
• هر واحد ایران = ۲ ECTS
• یا هر فرمول ثابت دیگری

و بعد براساس آن درباره واجد شرایط بودن خودتان تصمیم قطعی بگیرید.

دانشگاه مقصد ممکن است موارد مختلفی را بسنجد:

• حجم کلی تحصیل قبلی
• تعداد ساعات آموزش
• محتوای درس
• سطح علمی درس
• نتایج آموزشی
• نوع فعالیت عملی یا آزمایشگاهی
• جایگاه درس در برنامه کارشناسی

در بعضی دانشگاه‌ها این ارزیابی مستقیماً توسط دانشکده انجام می‌شود.

در بعضی فرایندها نیز ابتدا بخش بین‌الملل یا uni-assist مدارک رسمی را بررسی می‌کند و بعد ارزیابی تخصصی رشته انجام می‌شود.

چرا تبدیل واحد ایران با یک ضریب ثابت خطرناک است؟

فرض کنید در کارشناسی:

۳ واحد ریاضی مهندسی

گذرانده‌اید.

اگر فقط آن را با یک ضریب فرضی تبدیل کنید، شاید به این نتیجه برسید که شرط ۵ ECTS ریاضی را دارید.

اما دانشگاه ممکن است بررسی کند:

• درس چند ساعت آموزش داشته است.
• چه مباحثی تدریس شده‌اند.
• آیا سطح آن با درس مرجع دانشگاه برابر است.
• چه پیش‌نیازهایی داشته است.
• چه نوع ارزیابی‌ای انجام شده است.

حتی ممکن است دو درس با اسم مشابه از نظر محتوا متفاوت باشند.

بنابراین:

تطبیق واحد فقط یک مسئله ریاضی نیست؛ مسئله محتوای آموزشی هم هست.

شرط ECTS دانشگاه را چطور بخوانیم؟

در صفحه پذیرش Master ممکن است با چند مدل شرط روبه‌رو شوید.

مدل اول: فقط حجم کلی مدرک قبلی

مثلاً:

Bachelor's degree with at least 180 ECTS or equivalent

در این حالت دانشگاه درباره حجم کلی تحصیلات قبلی شما شرط گذاشته است.

مدل دوم: ECTS تخصصی

مثلاً:

• حداقل ۲۰ ECTS Mathematics
• حداقل ۱۵ ECTS Computer Science
• حداقل ۱۰ ECTS Statistics

اینجا باید هر حوزه را جداگانه بررسی کنید.

مدل سوم: مقایسه با Reference Bachelor

بعضی دانشگاه‌ها به‌جای نوشتن چند عدد ساده می‌گویند کارشناسی شما باید از نظر محتوا با Bachelor مرجع دانشگاه تفاوت اساسی نداشته باشد.

در این حالت باید برنامه کارشناسی همان دانشگاه را باز کنید و ببینید چه مباحثی در آن تدریس می‌شوند.

مدل چهارم: ترکیب محتوا و تعداد واحد

مثلاً دانشگاه ممکن است بگوید حداقل ۶۰ ECTS از سابقه تحصیلی شما باید از نظر:

• محتوا
• سطح علمی
• عمق آموزشی

با دروس پایه رشته مرجع قابل مقایسه باشند.

این مدل از ارزیابی فقط با شمردن عنوان درس‌ها قابل حل نیست.

مثال عملی؛ چطور واحدها را تطبیق بدهیم؟

فرض کنید می‌خواهید برای یک Master فرضی در Robotics اقدام کنید و دانشگاه نوشته است:

• حداقل ۱۵ ECTS Mathematics
• حداقل ۱۰ ECTS Programming
• حداقل ۱۰ ECTS Control and Automation

ریز نمرات شما شامل این دروس است:

قدم بعدی این نیست که خودتان صرفاً عددها را جمع کنید.

باید شرایط دانشگاه را ببینید و اگر لازم است محتوای هر درس را با:

• Module Handbook
• شرح دروس دانشگاه مقصد
• فرم Self-Assessment
• یا جدول تطبیق رسمی دانشگاه

مقایسه کنید.

آیا شباهت اسم درس‌ها کافی است؟

خیر.

این یکی از مهم‌ترین نکات این مقاله است.

مثلاً ممکن است شما در ایران درسی به نام:

Advanced Programming

داشته باشید.

اما دانشگاه مقصد بخواهد مطمئن شود درس شامل:

• Data Structures
• Algorithms
• Object-Oriented Programming
• Complexity

بوده است.

از روی عنوان درس همیشه نمی‌توان این موضوع را فهمید.

یا ممکن است درسی به نام:

مهندسی ریاضی

در دو دانشگاه ایرانی محتوای متفاوتی داشته باشد.

به همین دلیل بعضی دانشگاه‌های آلمان فقط عنوان و تعداد واحد را بررسی نمی‌کنند و به:

Learning Outcomes و Course Content

هم توجه می‌کنند.

Module Description چیست و چرا مهم است؟

اگر فقط Transcript ارسال کنید، دانشگاه معمولاً می‌تواند ببیند:

• نام درس
• تعداد واحد
• نمره

را.

اما ممکن است نداند داخل درس چه مباحثی تدریس شده است.

شرح درس می‌تواند اطلاعات بیشتری مثل:

• موضوعات درس
• هدف آموزشی
• پیش‌نیازها
• ساعات آموزشی
• آزمایشگاه
• تمرین
• منابع
• شیوه ارزیابی

ارائه کند.

دانشگاه ممکن است این سند را با نام‌هایی مثل:

• Module Description
• Course Description
• Module Handbook
• Syllabus

بشناسد.

دانشگاه از Transcript شما چه چیزی بررسی می‌کند؟

بسته به رشته، ممکن است موارد زیر بررسی شوند:

• رشته کارشناسی
• مدت دوره
• تعداد کل واحدها
• واحدهای پایه
• واحدهای تخصصی
• دروس ریاضی و روش‌های کمی
• دروس برنامه‌نویسی
• آزمایشگاه‌ها
• پروژه‌ها
• پایان‌نامه
• نمرات

به همین دلیل در Master، Transcript فقط مدرکی برای اثبات معدل نیست.

گاهی یکی از مهم‌ترین اسناد برای تشخیص ارتباط رشته قبلی شما با Master مقصد است.

برای کل مدارک مورد نیاز: راهنمای مدارک اپلای دانشگاه آلمان را ببینید.

ECTS کل Bachelor با ECTS تخصصی چه فرقی دارد؟

این دو شرط را با هم اشتباه نگیرید.

ECTS کل

به حجم کلی مدرک قبلی مربوط است.

مثلاً دانشگاه ممکن است بگوید:

مدرک کارشناسی باید حداقل معادل ۱۸۰ ECTS باشد.

ECTS تخصصی

به بخش مشخصی از تحصیلات شما مربوط می‌شود.

مثلاً:

از این سابقه باید حداقل ۶۰ ECTS در علوم کامپیوتر باشد.

ممکن است مدرک شما از نظر حجم کل کاملاً کافی باشد اما شرط تخصصی را نداشته باشید.

اگر ECTS یا واحد تخصصی کم داشته باشیم چه می‌شود؟

جواب بستگی به مقررات همان Master دارد.

چند حالت ممکن است:

حالت اول: رد درخواست

اگر شرط واحدهای تخصصی یک شرط قطعی ورود باشد و آن را نداشته باشید، دانشگاه ممکن است درخواست را رد کند.

حالت دوم: بررسی بیشتر

ممکن است دانشگاه از شما:

• شرح درس
• فرم تطبیق واحد
• مدارک تکمیلی

بخواهد تا مشخص شود واقعاً کمبود دارید یا نه.

حالت سوم: آزمون ورودی

بعضی رشته‌ها ممکن است در شرایط مشخص از آزمون تخصصی برای بررسی دانش قبلی استفاده کنند.

حالت چهارم: پذیرش با واحد جبرانی

برخی دانشگاه‌ها اجازه می‌دهند مقدار محدودی از کمبود را بعد از پذیرش با گذراندن درس‌های اضافه جبران کنید.

اما این امکان را نباید برای همه دانشگاه‌ها فرض کنید.

آیا کمبود ECTS را می‌توان بعد از پذیرش جبران کرد؟

گاهی بله.

مثلاً بعضی برنامه‌ها چیزی شبیه:

Zulassung mit Auflagen

یا پذیرش همراه با شروط جبرانی دارند.

در چنین حالتی ممکن است دانشگاه اعلام کند:

• چند درس کارشناسی را باید بگذرانید.
• چند Credit باید جبران شود.
• تا چه Semester باید آن‌ها را کامل کنید.

اما دانشگاه دیگری ممکن است اصلاً اجازه جبران ندهد و داشتن تمام پیش‌نیازها را قبل از پذیرش الزامی بداند.

آیا معدل بالا کمبود Required Credits را جبران می‌کند؟

الزاماً نه.

این دو معیار متفاوت‌اند.

ممکن است:

• معدل بسیار خوبی داشته باشید.
• اما پیش‌نیاز ریاضی کافی نداشته باشید.

یا برعکس:

• تمام واحدهای علمی لازم را داشته باشید.
• اما حداقل معدل رشته را رد نکنید.

اگر دانشگاه حداقل ECTS مشخصی را شرط ورود قرار داده باشد، معدل بالا معمولاً به‌صورت خودکار آن شرط را حذف نمی‌کند.

برای بررسی جداگانه این معیار: معدل لازم برای تحصیل در آلمان را مطالعه کنید.

آیا سابقه کار می‌تواند جای ECTS را بگیرد؟

در بسیاری از Masterهای دانشگاهی، نباید چنین فرضی داشته باشید.

اگر شرط نوشته شده باشد:

۲۰ ECTS Mathematics

سه سال سابقه کار مهندسی لزوماً جای آن را نمی‌گیرد.

سابقه کار می‌تواند:

• جزء شرایط دیگر رشته باشد.
• در فرایند انتخاب امتیاز داشته باشد.
• برای بعضی Masterهای حرفه‌ای اهمیت زیادی داشته باشد.

اما اگر دانشگاه مشخصاً سابقه دانشگاهی در یک حوزه را می‌خواهد، باید ببینید آیا مقررات اجازه شناسایی تجربه حرفه‌ای را می‌دهند یا نه.

Required Credits چه اثری روی تغییر رشته دارد؟

اینجا یکی از مهم‌ترین کاربردهای مفهوم Required Credits دیده می‌شود.

خیلی از متقاضیان می‌پرسند:

«می‌توانم از مهندسی مکانیک به Data Science تغییر رشته بدهم؟»

جواب فقط از روی اسم این دو رشته مشخص نمی‌شود.

اگر Master مقصد از شما سابقه مشخصی در:

• برنامه‌نویسی
• ریاضیات
• آمار
• الگوریتم

بخواهد، باید ببینید واقعاً این پیش‌نیازها را در کارشناسی دارید یا نه.

به همین دلیل دو نفر با مدرک مکانیک ممکن است برای همان Master وضعیت متفاوتی داشته باشند.

یکی شاید در کارشناسی و پروژه‌های دانشگاهی سابقه محاسباتی کافی داشته باشد و دیگری نداشته باشد.

روش عملی بررسی Required Credits یک Master

1. صفحه رسمی Master را باز کنید.
2. بخش Admission Requirements یا Academic Requirements را پیدا کنید.
3. اگر Prüfungsordnung یا Admission Regulations وجود دارد، آن را هم بررسی کنید.
4. تمام عددهای ECTS یا CP را استخراج کنید.
5. حوزه‌های علمی خواسته‌شده را جدا کنید.
6. Module Handbook دوره مرجع دانشگاه را پیدا کنید.
7. ریز نمرات خودتان را کنار آن بگذارید.
8. درس‌های واضحاً مرتبط را مشخص کنید.
9. درس‌های مبهم را برای بررسی شرح درس علامت بزنید.
10. مشخص کنید کجا احتمال کمبود دارید.

اگر هنوز نمی‌دانید کدام Masterها ارزش این بررسی را دارند: راهنمای انتخاب دانشگاه در آلمان را بخوانید.

برای تطبیق واحدها یک جدول بسازید

برای هر دانشگاه یک جدول ساده مثل این بسیار کمک می‌کند:

این جدول حکم پذیرش صادر نمی‌کند.

اما به شما کمک می‌کند:

• گزینه‌های خیلی نامرتبط را حذف کنید.
• مدارک لازم را زودتر آماده کنید.
• برای دانشگاه‌های مناسب‌تر زمان بیشتری بگذارید.

برای اثبات Required Credits چه مدارکی ممکن است لازم شوند؟

بسته به دانشگاه ممکن است به این مدارک نیاز داشته باشید:

• ریز نمرات رسمی
• ترجمه ریز نمرات
• مدرک فارغ‌التحصیلی
• Diploma Supplement در صورت وجود
• Module Description
• Course Syllabus
• فرم تطبیق واحد دانشگاه
• جدول Self-Assessment

بعضی دانشگاه‌ها فرم اختصاصی دارند و از شما می‌خواهند برای هر پیش‌نیاز بنویسید:

• کدام درس را گذرانده‌اید.
• چند واحد داشته است.
• در چه Semesterی گذرانده شده است.
• کدام صفحه شرح درس محتوای آن را نشان می‌دهد.

به همین دلیل فقط آماده کردن یک PDF از Transcript همیشه پایان کار نیست.

برای ساخت پرونده کامل: مدارک لازم برای اپلای دانشگاه آلمان را بخوانید.

اگر دانشگاه از uni-assist استفاده می‌کند: راهنمای uni-assist و VPD را هم ببینید.

اشتباهات رایج درباره ECTS و تطبیق واحد

• فرض اینکه هر واحد ایران دقیقاً معادل عدد ثابتی ECTS است
• تبدیل تمام واحدها با یک ضریب اینترنتی و نتیجه‌گیری قطعی
• بررسی فقط اسم رشته کارشناسی
• ندیدن Required Credits در صفحه Master
• اشتباه گرفتن ECTS کل Bachelor با واحدهای تخصصی
• شمردن هر درس با اسم مشابه به‌عنوان درس معادل
• ندیدن محتوای Module Handbook دانشگاه
• فرض اینکه معدل بالا کمبود واحد را جبران می‌کند
• فرض اینکه سابقه کار جای واحد دانشگاهی را می‌گیرد
• فرض اینکه همه دانشگاه‌ها کسری واحد را بعداً جبران می‌کنند
• ندیدن فرم‌های Self-Assessment دانشگاه
• آماده نکردن شرح دروس در زمانی که دانشگاه آن را می‌خواهد
• ارسال شرح درس غیررسمی یا ساختگی
• اپلای برای تعداد زیادی Master بدون بررسی تطابق علمی
• تمرکز روی Ranking و نادیده گرفتن شرایط ورود

کوییز؛ واحدهای شما برای بررسی Master آماده‌اند؟

جمع‌بندی؛ برای Master فقط اسم رشته کارشناسی مهم نیست

در اپلای کارشناسی ارشد آلمان ممکن است دو متقاضی با مدرک کارشناسی تقریباً مشابه، از نظر شرایط ورود یک Master وضعیت متفاوتی داشته باشند.

دلیلش این است که دانشگاه می‌تواند علاوه بر عنوان مدرک، بررسی کند:

• چه درس‌هایی گذرانده‌اید.
• در چه حوزه‌هایی سابقه علمی دارید.
• حجم تحصیل شما چقدر بوده است.
• محتوای درس‌ها چقدر با برنامه مرجع هماهنگ است.

ECTS ابزاری برای بیان حجم یادگیری است، اما برای مدارک خارج از سیستم ECTS نباید یک ضریب تبدیل ثابت را به تمام دانشگاه‌ها تعمیم داد.

برای هر Master این پنج مورد را استخراج کنید:

• حداقل حجم مدرک قبلی
• Required Credits تخصصی
• دروس یا شایستگی‌های مورد نیاز
• مدارک لازم برای اثبات محتوا
• امکان یا عدم امکان جبران کمبود واحد

بعد آن‌ها را با Transcript خودتان مقایسه کنید.

برای بررسی کلی Master: راهنمای کارشناسی ارشد در آلمان را بخوانید.

برای ساخت فهرست دانشگاه‌ها: راهنمای پیدا کردن دانشگاه مناسب در آلمان را ببینید.

برای بررسی معدل: معدل لازم برای تحصیل در آلمان را مطالعه کنید.

برای مدارک: مدارک لازم برای اپلای دانشگاه آلمان را بخوانید.

و اگر دانشگاه از uni-assist استفاده می‌کند: راهنمای uni-assist و VPD را ببینید.

سؤالات متداول درباره ECTS و Required Credits آلمان